Phân loại thép xây dựng: các nhóm thép, tiêu chuẩn và bảng khối lượng
Thép là gì? Thép là hợp kim của sắt và cacbon, hàm lượng cacbon đến khoảng 2,14%, có thể thêm mangan, crôm, niken để tăng độ bền hoặc chống gỉ. Thép có khối lượng riêng khoảng 7,85 g/cm³, bền, dễ gia công nên là vật liệu chính của kết cấu xây dựng.
Phân loại thép xây dựng thường chia theo hình dạng thành các nhóm: thép thanh vằn, thép cuộn, thép tấm, thép hình (H, I, U, V), thép hộp, thép ống và xà gồ; mỗi nhóm có công dụng riêng. Thép cốt bê tông ở Việt Nam theo TCVN 1651-1:2018 (thép tròn trơn) và TCVN 1651-2:2018 (thép thanh vằn), thanh vằn có các mác CB300-V, CB400-V, CB500-V. Bài viết có bảng phân nhóm và bảng khối lượng đã kiểm chứng.
Tóm tắt nhanh
- Thép là hợp kim của sắt và cacbon (hàm lượng cacbon đến khoảng 2,14%), khối lượng riêng khoảng 7,85 g/cm³.
- Trong phân loại thép xây dựng, thép cốt bê tông gồm thanh tròn trơn và thanh vằn, dạng thanh thẳng hoặc dạng cuộn, theo TCVN 1651-1:2018 (thép tròn trơn) và TCVN 1651-2:2018 (thép thanh vằn).
- Thanh vằn mác CB300-V, CB400-V, CB500-V có giới hạn chảy nhỏ nhất 300, 400, 500 MPa; chiều dài thanh thẳng thông thường là 11,7 m.
- Thép hình, thép hộp, thép ống và xà gồ dùng cho khung kết cấu, nhà xưởng, mái và cơ khí.
- Chọn nhóm thép theo hạng mục và tải trọng; tiết diện và mác thép phải do kỹ sư thiết kế quyết định.
Mục lục
- Thép là gì và phân loại thép xây dựng theo tiêu chí nào?
- Bảng phân loại thép xây dựng theo hình dạng
- Phân loại thép xây dựng cốt bê tông: thanh vằn và thép cuộn
- Thép hình H, I, U, V trong phân loại thép xây dựng dùng vào việc gì?
- Trong phân loại thép xây dựng, thép hộp, thép ống và xà gồ khác nhau thế nào?
- Dựa vào phân loại thép xây dựng, chọn nhóm thép nào cho từng hạng mục?
- Kiểm tra gì khi mua thép xây dựng?
- Câu hỏi thường gặp về phân loại thép xây dựng
- Về NT Steel / Liên hệ
Thép là gì và phân loại thép xây dựng theo tiêu chí nào?
Thép là hợp kim chủ yếu gồm sắt và cacbon, có thể thêm mangan, crôm, niken hay các nguyên tố khác. Trong xây dựng, phân loại thép xây dựng có ba cách thường dùng: theo thành phần hóa học, theo hình dạng và theo mục đích sử dụng. Với người mua vật liệu, cách theo hình dạng là dễ dùng nhất.


Phân loại thép xây dựng theo hàm lượng cacbon
Thép cacbon thấp có cacbon dưới khoảng 0,25%, dẻo và dễ hàn; thép cacbon trung bình từ 0,25 đến 0,6%, cứng và bền hơn; thép cacbon cao trên 0,6% dùng cho dụng cụ cắt, khuôn. Thép dùng trong xây dựng chủ yếu là thép cacbon thấp và hợp kim thấp để bảo đảm tính hàn và độ dẻo.
Bảng phân loại thép xây dựng theo hình dạng
Bảng phân loại thép xây dựng dưới đây phân nhóm theo hình dạng và ứng dụng điển hình, kèm danh mục sản phẩm tương ứng tại NT Steel.
| Nhóm thép | Hình dạng | Ứng dụng điển hình |
|---|---|---|
| Thép thanh vằn, thanh tròn trơn | Thanh dài, có gân hoặc trơn | Cốt thép cho móng, cột, dầm, sàn bê tông |
| Thép cuộn | Dây cuộn, có thể trơn hoặc có gân | Đai, thép sàn, kéo dây, gia công |
| Thép tấm | Tấm phẳng hoặc cuộn | Bản mã, vỏ thiết bị, kết cấu hàn |
| Thép hình H, I, U, V | Tiết diện chữ H, I, U; thép góc V, L | Cột, dầm, khung nhà xưởng, khung xe |
| Thép hộp | Tiết diện vuông, chữ nhật rỗng | Khung, cổng, hàng rào, giàn mái |
| Thép ống | Tiết diện tròn rỗng | Giàn giáo, dẫn nước, kết cấu nhẹ |
| Xà gồ C, Z | Thép cán nguội tiết diện chữ C hoặc Z | Đỡ mái tôn, tường, khung nhà thép |


Phân loại thép xây dựng cốt bê tông: thanh vằn và thép cuộn
Thép thanh vằn có gân bề mặt để bám chắc vào bê tông, còn thanh tròn trơn có bề mặt nhẵn. Theo toàn văn TCVN 1651-2:2018, tiêu chuẩn này áp dụng cho thép thanh vằn dạng thẳng, dạng cuộn và sản phẩm nắn thẳng; chiều dài cung cấp thông thường của thanh thẳng là 11,7 m.


| Mác thép | Giới hạn chảy nhỏ nhất (MPa) | Giới hạn bền kéo nhỏ nhất (MPa) | Độ giãn dài tổng nhỏ nhất Agt (%) |
|---|---|---|---|
| CB300-V | 300 | 450 | 8 |
| CB400-V | 400 | 570 | 8 |
| CB500-V | 500 | 650 | 8 |
Số liệu trên lấy từ Bảng 6 của TCVN 1651-2:2018. Tiêu chuẩn còn có mác CB600-V, ít gặp hơn trong nhà ở dân dụng.
Bảng khối lượng thép thanh vằn theo đường kính
Khối lượng 1 m dài tính bằng 7,85 × 10⁻³ × S0 (kg/m), với S0 là diện tích mặt cắt danh nghĩa. Bảng dưới lấy khối lượng theo Bảng 2 của tiêu chuẩn và nhân với 11,7 m để ra khối lượng một thanh, làm tròn hai chữ số thập phân.
| Đường kính danh nghĩa (mm) | Khối lượng 1 m (kg/m) | Sai lệch cho phép từng thanh (%) | Khối lượng thanh 11,7 m (kg) |
|---|---|---|---|
| 10 | 0,617 | ±6 | 7,22 |
| 12 | 0,888 | ±6 | 10,39 |
| 14 | 1,21 | ±5 | 14,16 |
| 16 | 1,58 | ±5 | 18,49 |
| 18 | 2,00 | ±5 | 23,40 |
| 20 | 2,47 | ±5 | 28,90 |
| 22 | 2,98 | ±5 | 34,87 |
| 25 | 3,85 | ±4 | 45,05 |
| 28 | 4,83 | ±4 | 56,51 |
| 32 | 6,31 | ±4 | 73,83 |


Thép hình H, I, U, V trong phân loại thép xây dựng dùng vào việc gì?
Thép hình là nhóm tạo hình theo tiết diện chữ cái, dùng chủ yếu cho khung và kết cấu chịu lực. Mỗi hình có vai trò khác nhau, người thiết kế sẽ chọn tiết diện theo tải và nhịp.
- Thép hình H: bản cánh rộng, chịu nén và uốn tốt, hay dùng làm cột và dầm chính.
- Thép hình I: bản cánh hẹp hơn, nhẹ hơn H cùng chiều cao, dùng cho dầm và khung nhà tiền chế.
- Thép hình U: tiết diện chữ U, dùng cho khung xe, bệ máy, giằng và kết cấu phụ.
- Thép góc V, L: hai cạnh vuông góc, dùng làm giằng, khung, giá đỡ.








Các quy cách thép hình đang bán có tại danh mục thép hình U, I, V của NT Steel, còn thép cây và thép cuộn xem tại danh mục thép xây dựng.
Trong phân loại thép xây dựng, thép hộp, thép ống và xà gồ khác nhau thế nào?
Thép hộp có tiết diện vuông hoặc chữ nhật rỗng, thép ống có tiết diện tròn rỗng, còn xà gồ là thép cán nguội chữ C hoặc Z để đỡ mái và vách. Cả ba đều có loại đen và loại mạ kẽm; loại mạ kẽm hạn chế gỉ nên hợp ngoài trời hơn.




Để tra quy cách thép hộp mạ, xem bài quy cách hộp mạ Hòa Phát và thép hộp mạ Hòa Phát: ứng dụng và cách chọn. Với ống kẽm, xem bài mua ống kẽm Hòa Phát ở đâu uy tín.








Với hệ khung mái nhẹ không hàn, bạn có thể tham khảo thanh kèo Zacs INOK. Nếu quan tâm vật liệu lợp, đọc thêm bài tìm hiểu tôn là gì và cách phân loại.
Dựa vào phân loại thép xây dựng, chọn nhóm thép nào cho từng hạng mục?
| Hạng mục | Nhóm thép thường dùng | Lưu ý |
|---|---|---|
| Móng, cột, dầm, sàn bê tông | Thép thanh vằn, thép cuộn | Mác thép và đường kính theo bản vẽ kết cấu |
| Khung nhà xưởng, nhà tiền chế | Thép hình H, I, xà gồ C, Z | Kỹ sư tính tiết diện theo tải trọng và nhịp |
| Cổng, hàng rào, lan can | Thép hộp, thép ống | Ưu tiên loại mạ kẽm nếu để ngoài trời |
| Mái tôn | Xà gồ C, Z hoặc thanh kèo mạ | Chọn vít bắt tôn chống gỉ tương xứng |
| Bản mã, chi tiết hàn | Thép tấm | Chọn độ dày theo chi tiết |
Kiểm tra gì khi mua thép xây dựng?
- Đối chiếu nhãn: logo nhà sản xuất, mác thép và đường kính in hoặc ghi trên thanh, bó.
- Cân thử vài thanh và so với khối lượng theo tiêu chuẩn, chú ý sai lệch cho phép.
- Quan sát bề mặt: gân rõ, không nứt, không rỉ sâu; thép mạ thì lớp mạ đều.
- Yêu cầu hóa đơn và chứng chỉ chất lượng của lô hàng.
- Chốt quy cách, số lượng và vận chuyển bằng văn bản; giá thép biến động theo ngày.
Câu hỏi thường gặp về phân loại thép xây dựng
Phân loại thép xây dựng gồm những nhóm nào?
Thường chia theo hình dạng: thép thanh vằn và thép cuộn làm cốt bê tông, thép tấm, thép hình H I U V, thép hộp, thép ống và xà gồ C, Z. Mỗi nhóm dùng cho hạng mục và tải trọng khác nhau.
CB400-V nghĩa là gì?
CB400-V là mác thép thanh vằn theo TCVN 1651-2:2018, trong đó 400 là giới hạn chảy nhỏ nhất, tương ứng 400 MPa. Giới hạn bền kéo nhỏ nhất của mác này là 570 MPa.
Một cây thép thanh vằn dài bao nhiêu mét?
Theo TCVN 1651-2:2018, chiều dài cung cấp thông thường của thanh thẳng là 11,7 m. Chiều dài cụ thể do nhà sản xuất và người mua thỏa thuận khi đặt hàng.
Thép hộp đen và thép hộp mạ kẽm khác nhau thế nào?
Thép hộp mạ kẽm có lớp kẽm phủ ngoài giúp hạn chế gỉ, hợp ngoài trời và nơi ẩm. Thép hộp đen thường cần sơn chống gỉ sau khi gia công, dùng nhiều trong nhà hoặc nơi được bảo vệ.
Giá thép xây dựng hôm nay là bao nhiêu?
Giá thay đổi theo ngày, thương hiệu, quy cách và số lượng nên không có mức cố định. Bạn hãy gửi danh sách vật tư để nhận báo giá cập nhật từ NT Steel.
Về NT Steel / Liên hệ
Công ty TNHH TM&SX Nguyễn Thành (NT Steel – Thép Nguyễn Thành) đặt trụ sở tại ven đường 179 – thôn Thượng – xã Phụng Công – tỉnh Hưng Yên, phân phối thép hộp mạ, thép hình, inox, tôn và vật liệu lợp từ ba kho tại Gia Lâm (Hà Nội), Phụng Công và Hoàn Long (Hưng Yên).
Cần tư vấn quy cách hoặc báo giá theo ngày, vui lòng gọi hotline 0982 275 499 hoặc gửi email về baogia@nguyenthanh.vn.
Cập nhật: 18/10/2026

